18.3 ศูนย์ควบคุมระบบประสาทมนุษย์

  • Thalamus เป็นส่วนที่อยู่ใต้ cerebrum บริเวณใกล้ๆ กลางกะโหลก เป็นศูนย์รวมของกระแสประสาททั้งหมดที่มาจากอวัยวะรับสัมผัส และส่งกระแสประสาทไปประมวลผลตามส่วนต่างๆ ของสมอง และยังควบคุมความรู้สึกต่างๆ ด้วย

  • Hypothalamus เป็นส่วนที่อยู่ใต้ thalamus และติดกับต่อมใต้สมอง (Pituitary Gland) ซึ่งมีหน้าที่ในการหลังฮอร์โมนต่าง ๆ hypothalamus ควบคุมสมดุลน้ำในร่างกาย อุณหภูมิ การเต้นของหัวใจ ความหิว และอื่นๆ และยังมีการสร้างฮอร์โมนประสาทบางชนิด

  • Limbic System เป็นกลุ่มเซลล์ที่อยู่รอบๆ hypothalamus ซึ่งมีหน้าที่ในการควบคุมพฤติกรรมความก้าวร้าวต่างๆ (Aggressive Behaviors)

  • Midbrain หรือสมองส่วนกลางเป็นส่วนหนึ่งของก้านสมองทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางของปฏิกริยาตอบสนอง (reflex)  เกี่ยวกับการได้ยินและการมองเห็น เช่น การควบคุมการเคลื่อนไหวของนัยตา การควบคุมการเปิดปิดของม่านตา เป็นต้น ในมนุษย์สมองส่วนนี้ถูกลดรูปเป็นเพียงแค่ Optic Lobe เท่านั้น

Cerebrum เป็นสมองส่วนบนสุดมีขนาดใหญ่ที่สุด อยู่ตั้งแต่บริเวณหน้าผากถึงท้ายทอย มีรอยหยักเป็นรองลึก แบ่งเป็นสมองซีกซ้ายและขวา และมีความสำคัญมากที่สุด แบ่งตามหน้าที่ได้อีก 4 ส่วนคือ
  • 1. Frontal Lobe ควบคุมการเคลื่อนไหวของร่างกาย การพูด การคิด ฯลฯ
  • 2. Parietal Lobe รับรู้ความรู้สึกต่างๆ ของร่างกาย
  • 3. Temporal Lobe รับรส กลิ่น และเสียง
  • 4. Occipital Lobe ควบคุมการรับรู้ทางตา และภาพ
Cerebellum เป็นส่วนที่อยู่ใต้ cerebrum ทางด้านหลัง มีหน้าที่ควบคุมสมดุลของร่างกายและการทำงานของกล้ามเนื้อให้มีความสัมพันธ์กันทั้งร่างกาย
q111222.png
ศูนย์ควบคุมระบบประสาทประกอบ ด้วย 2 ส่วนคือ สมอง และ ไขสันหลัง
  • สมอง (Brain) คืออวัยวะที่ซับซ้อนที่สุดของระบบประสาท มีรอยหยัดเพื่อเพิ่มพื้นที่ในการคิดและการจำ มีเยื่อหุ้มสมอง (Meninges) และกะโหลกทำหน้าที่ป้องกันการกระทบกระเทือนจากแรงภายนอก สมองมี 2 ชั้นคือ
  • ชั้นนอก ซึ่งมีสีเทา ประกอบด้วยตัวเซลล์ประสาทและ axon ที่ไม่มี myelin sheath
  • ชั้นใน   ซึ่งมีสีขาว ประกอบด้วย axon ที่มี myelin sheath สมองประกอบด้วย 9 ส่วนเรียงจากบนสุดไปล่างสุดได้ดังนี้
 
screen-shot-2564-05-19-at-07.18.40.png
  • Pons เป็นส่วนหนึ่งของก้านสมอง สมองส่วนนี้อยู่ติดกับสมองส่วนกลาง มีหน้าที่ ควบคุมการหายใจ การเคี้ยว การหลั่งน้ำลาย การเคลื่อนไหวบริเวณใบหน้า และ เป็นเส้นทางสื่อสารระหว่างสมองส่วนหน้าและซีรีเบลลัม

screen-shot-2564-05-19-at-07.19.56.png
screen-shot-2564-05-19-at-07.21.05.png
  • Medulla oblongata เป็นสมองส่วนที่ติดกับสมองส่วน pons และไขสันหลัง สมองส่วนนี้มีหน้าที่ควบคุมการทำงานของระบบประสาทอัตโนวัติ เช่น การเต้นของหัวใจ การหายใจ การกลืน การจาม การสะอึก และ การอาเจียน นอกจากนั้น medulla oblongata ยังเป็นทางผ่านของกระเเสประสาทระหว่างสมองกับไขสันหลังอีกด้วย

screen-shot-2564-05-19-at-07.21.11.png
  • Reticular Formation    เป็นส่วนประกอบโครงร่างตาข่ายที่อยู่ภายในก้านสมอง มีหน้าที่เกี่ยวกับ การควบคุมการรับรู้ ความสนใจ และการนอนหลับ ตัวอย่างการทำงานของสมองส่วนนี้เช่น ถ้าเคยนอนอยู่ในที่ๆมีเสียงก่อสร้างทุกวันจนสามารถนอนหลับได้ เมื่อนอนหลับ การตื่นเพราะได้ยินเสียงก่อสร้าง จะเกิดขึ้นได้ยากกว่าการตื่นเมื่อยินเสียงอื่นที่ไม่คุ้นเคยแม้ว่าเสียงนั้นจะเบากว่าก็ตาม

     ไขสันหลัง (Spinal Cord) เป็นส่วนที่ลากยาวจากสมองลงมาตามกระดูกสันหลัง เนื้อเยื้อไขสันหลังประกอบด้วย เซลล์ประสาท (neuron) และ เซลล์ที่ช่วยค้ำจุนเซลล์ประสาท (glia) ภายนอกไขสันหลังหรือกระดูกสันหลังมีหน้าที่ป้องกันไขสันหลังจากอันตรายภายนอก ไขสันหลังมีหน้าที่หลักๆคือ การถ่ายทอดกระแสประสาทระหว่างสมองและส่วนต่างๆของร่างกาย นอกจากนี้ไขสันหลังยังมีหน้าที่ควบคุมการตอบสนองอัตโนวัติหรือ reflex ของร่างกาย เช่นควบคุมเท้าเมื่อเผลอเหยียบตะปู เป็นต้น

     ในมนุษย์มีเส้นประสาทไขสันหลังทั้งหมด 31 คู่แบ่งออกเป็น 5 กลุ่มได้แก่ บริเวณคอ 8 คู่ บริเวณอก 12 คู่ บริเวณเอว 5 คู่ บริเวณกระเบนเหน็บ 5 คู่ และบริเวณก้นกบ 1 คู่

q111223.png